تغییرات اقلیم و تاثیر آن بر پوشش گیاهی
آيا ميتوانيد پيشبيني كنيد كداميك از گونههاي گياهي نسبت به تغييرات آب و هوا مقاومت كمتري از خود نشان ميدهند، گياهان چوبي يا گياهان علفي؟
پژوهشگران ميگويند با مطالعات انجام شده برگذشته گياهان به سرنخهاي جديدي رسيدهاند. بررسيهاي انجام شده روي بيش از 500 گونه گياهي نشان ميدهد كه گياهان چوبي نظير درختان و درختچهها به تغييرات آب و هوايي در گذشته زودتر از گياهان علفي واكنش نشان ميدادند؛ يعني اگر شرايط گذشته آب و هوا در زمان آينده رخ دهد گياهان چوبي ممكن است شرايط سختتري را نسبت به ساير گياهان در سازش با محيط از خود بروز دهند.
در مطالعات جديدي كه زيستشناسان اخيراً در دانشگاه ييل در ايالات متحده انجام دادهاند به سير تكاملي گياهان گلدار و چگونگي سازگاري آنها با تغييرات آب و هوا پيبردهاند. آنها با جمعآوري نسبنامه چندين گروه از گياهان از قبل و شرايط آب و هوايي كه در دوران زندگي داشتهاند قادر به جمعآوري اطلاعاتي شدند كه شرايط سازگاري آنها را با تغييرات آبوهوا نشان ميدهد.
با مقايسه شرايط سازگاري گياهان چوبي و علفي نسبت به تغييرات آبوهوا آنها به اين نتيجه رسيدند كه اين نسبت 2 به 10 است؛ يعني گياهان چوبي بسيار كندتر از گياهان علفي با محيط سازگار ميشوند.پژوهشگران علت اين اختلاف را در زمان باروري گونههاي گياهي ميدانند. آنها ميگويند گياهاني مانند درختان و درختچهها كه طول عمر بيشتري دارند چندين سال طول ميكشد تا نخستين گلهايشان را توليد كرده و بارور شوند درحاليكه براي گياهان علفي اين مدت بسيار كوتاه بوده و در مواردي حتي چندين ماه است.
چون گياهان چوبي به زمان طولانيتري براي گل دادن و توليد مثل نياز دارند تغييرات ژنتيك نيز در آنها كندتر صورت ميگيرد و اگر جهشهاي ژنتيك باعث تكامل نسل ميشود بنابراين گياهان علفي، شانس بيشتري براي تكامل و ازدياد نسل دارند. اين موضوع ميتواند پاسخي براي علت كند بودن سازگاري درختان و درختچهها با تغييرات آب و هوايي در گذشته و حال باشد.اگر جهشهاي ژنتيك، مواد خام تكامل نسلها را تهيه ميكنند بنابراين درختان بهسادگي از عهده اين كار بر نميآيند و در مسابقه تكامل و بقا با ساير گونههاي گياهي بازندهاند. گياهان علفي در نقش خرگوش و گياهان چوبي در نقش لاكپشت در اين مسابقه شركت دارند.
كسب اطلاعات در مورد گذشته گياهان و پي بردن به اين موضوع كه آنها در شرايط مختلف آب و هوايي چگونه واكنشي از خود نشان ميدادند دانشمندان را قادر خواهد ساخت كه در مورد شرايط حال و آينده آنها پيشبيني و تجسس كرده و براي گياهاني كه در معرض خطرات بيشتري قرار دارند چاره انديشي كنند.با توجه به اطلاعات حاصل شده در مورد گذشته گياهان چوبي به اين نتيجه ميرسيم كه اكوسيستمهايي كه درختان و درختچهها در آنجا حاكمند از اهميت بيشتري برخوردارند.
جنگلهاي بارانزاي آمازون در معرض تهديد جدي قرار دارند و اگر شرايط از آنچه در گذشته بوده سختتر شود بقاي درختان با زحمت روبهرو شده و امكان از بين رفتن آنها وجود خواهد داشت. شرايطي را كه ما در زمان حال از نظر تغييرات آب و هوايي تجربه ميكنيم بيسابقه است و با انتشار بيشتر گازهاي گلخانهاي در جو شرايط وخيمتري در انتظار ماست.